Υπάρχουν άνθρωποι που, ακόμα κι όταν μια σχέση φαίνεται σταθερή, νιώθουν έναν μόνιμο φόβο ότι ο άλλος θα απομακρυνθεί, θα αλλάξει, θα χάσει το ενδιαφέρον του ή τελικά θα τους αφήσει.

Μπορεί να αγχώνονται έντονα όταν δεν πάρουν απάντηση σε ένα μήνυμα, να δυσκολεύονται να αντέξουν την απόσταση ή να βιώνουν μεγάλη ανασφάλεια ακόμη και σε μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά του άλλου.

Πολλές φορές αυτό δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη σχέση ή το “τι συμβαίνει τώρα”, αλλά έναν βαθύτερο φόβο εγκατάλειψης που ενεργοποιείται μέσα στις στενές συναισθηματικές σχέσεις.

Τι είναι ο φόβος της εγκατάλειψης;

Ο φόβος της εγκατάλειψης δεν αφορά μόνο την κυριολεκτική απώλεια ενός ανθρώπου.

Συχνά σχετίζεται με έναν βαθύτερο ψυχικό φόβο ότι:

«κάποια στιγμή θα φύγουν από κοντά μου»

«δεν είμαι αρκετά σημαντικός για να μείνουν»

«οι άνθρωποι δεν μένουν πραγματικά»

«αν δεθώ πολύ, θα πληγωθώ»

Αυτός ο φόβος μπορεί να δημιουργεί μια συνεχή εσωτερική επαγρύπνηση και να κάνει το άτομο να αναζητά συνεχώς ασφάλεια, επιβεβαίωση ή σημάδια ότι η σχέση παραμένει σταθερή.

Από πού μπορεί να προέρχεται;

Συνήθως ο φόβος εγκατάλειψης δεν εμφανίζεται τυχαία.

Συχνά συνδέεται με πρώιμες εμπειρίες στις οποίες το άτομο ένιωσε ότι η συναισθηματική σύνδεση δεν ήταν σταθερή ή ασφαλής.

Για παράδειγμα:

γονείς συναισθηματικά απόμακροι ή απρόβλεπτοι

έντονη κριτική ή απόρριψη

αστάθεια μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον

εμπειρίες απώλειας ή χωρισμού

αίσθηση ότι οι ανάγκες ή τα συναισθήματα “δεν χωρούσαν”

Ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάποιο εμφανές τραυματικό γεγονός, το σώμα και το συναίσθημα μπορεί να έχουν μάθει να ζουν με την αίσθηση ότι η σύνδεση δεν είναι δεδομένη.

Πώς επηρεάζει τις ενήλικες σχέσεις;

Ο φόβος εγκατάλειψης μπορεί να εμφανιστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους μέσα στις σχέσεις.

Κάποιοι άνθρωποι:

δένονται πολύ γρήγορα

δυσκολεύονται να αντέξουν την αβεβαιότητα

φοβούνται έντονα την απόσταση

χρειάζονται συνεχείς διαβεβαιώσεις

νιώθουν εύκολα ότι “κάτι άλλαξε”

Άλλοι κάνουν το αντίθετο:

κρατούν συναισθηματική απόσταση

δυσκολεύονται να εμπιστευτούν

απομακρύνονται πρώτοι

αποφεύγουν τη βαθιά σύνδεση

φοβούνται την εξάρτηση από έναν άνθρωπο

Παρότι αυτές οι συμπεριφορές μοιάζουν διαφορετικές, συχνά πίσω τους υπάρχει ο ίδιος πυρήνας: ο φόβος του πόνου που μπορεί να φέρει μια πιθανή εγκατάλειψη.

Γιατί βιώνεται τόσο έντονα;

Η πιθανότητα απώλειας μιας σημαντικής σχέσης δεν βιώνεται μόνο λογικά.

Βιώνεται και σωματικά.

Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν:

κόμπο στο στομάχι

έντονο άγχος

πανικό

δυσκολία να ηρεμήσουν

υπερανάλυση

αίσθημα κενού ή μοναξιάς

φόβο ότι “θα μείνω μόνος”

Αυτό συμβαίνει γιατί οι στενές σχέσεις συνδέονται άμεσα με το αίσθημα ασφάλειας και συναισθηματικής σταθερότητας.

Όταν ενεργοποιείται ο φόβος εγκατάλειψης, συχνά ενεργοποιούνται και πολύ παλιά συναισθηματικά βιώματα, ακόμη κι αν το άτομο δεν το συνειδητοποιεί πλήρως.

Ο φόβος εγκατάλειψης και η ανάγκη για επιβεβαίωση

Πολλές φορές ο φόβος εγκατάλειψης οδηγεί το άτομο να αναζητά συνεχώς επιβεβαίωση μέσα στις σχέσεις.

Για παράδειγμα:

να χρειάζεται διαρκή επικοινωνία

να αγχώνεται όταν ο άλλος απομακρύνεται λίγο

να υπεραναλύει μηνύματα και συμπεριφορές

να φοβάται ότι “ενόχλησε”

να δυσκολεύεται να νιώσει πραγματικά ασφαλής

Όμως η εξωτερική επιβεβαίωση συνήθως ανακουφίζει μόνο προσωρινά.

Ο βαθύτερος φόβος παραμένει και ενεργοποιείται ξανά όταν εμφανιστεί αβεβαιότητα ή απόσταση.

Μπορεί να αλλάξει αυτό;

Ναι.

Ο φόβος εγκατάλειψης δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι “υπερβολικός”, “αδύναμος” ή καταδικασμένος να δυσκολεύεται πάντα στις σχέσεις.

Μέσα από μια ασφαλή θεραπευτική σχέση, το άτομο μπορεί σταδιακά:

να κατανοήσει καλύτερα τα μοτίβα του

να αναγνωρίσει τι ενεργοποιεί τον φόβο

να μάθει να αντέχει περισσότερο τη συναισθηματική αβεβαιότητα

να δημιουργήσει πιο ασφαλείς και σταθερές σχέσεις

να αποκτήσει μεγαλύτερη εσωτερική ασφάλεια χωρίς να εξαρτάται συνεχώς από εξωτερική επιβεβαίωση

Η ψυχοθεραπεία δεν “σβήνει” απλώς τον φόβο.

Βοηθά τον άνθρωπο να μην χρειάζεται πια να ζει συνεχώς μέσα από αυτόν.